تشخيص داد . پس سر ويليام مكناتن ( Sir William Macnaughten ) را مأمور مذاكره با شجاع الملك و با رنجيت سينگ مهاراجهء پنجاب نمود . پس از قبول همهء شرايط انگليس توسط اين دو تن ، شجاع الملك با سپاهى كه حكومت هند در اختيارش گذارده بود و با پشتيبانى رنجيت سينگ در 1838 چند روزى پس از پايان محاصرهء هرات از سوى محمد شاه قاجار كابل را متصرف شده و با عنوان شاه شجاع بر تخت سلطنت افغانستان نشست . طبق نقشهء دولت انگلستان و لرد اكلند كه توسط مكناتن به شجاع الملك و رنجيت سينگ ابلاغ شده بود و مربوط به قبل از پايان محاصرهء هرات از سوى شاه ايران بود ، شاه شجاع مأموريت داشت كه در درجهء نخست پس از استقرار در كابل به همراهى سپاهيان رنجيت سينگ به كمك محصورين هرات بشتابد ؛ سپس بعد از پايان مسئله هرات و استقرار حكومتش در كابل مىبايست نواحى بلخ ، سيستان ، بلوچستان ، و قندهار را تسخير نموده و ضميمهء قلمرو خويش كه با نظر مستقيم مأمورين انگليسى اداره مىشد بنمايد تا ديوار دفاعى محكمى براى هندوستان بنا گردد . هنگامى شاه شجاع در كابل مستقر شد كه محمد شاه پس از تصرف خارك توسط قواى انگليس از محاصرهء هرات دست شسته بود . دوستمحمد خان امير كابل اسير شده و توسط انگليسيها به هندوستان برده شد ؛ كهندل خان امير قندهار و بعضى از برادران و فرزندانش به دربار شاه ايران پناه آوردند ؛ و سر ويليام مكناتن نمايندهء مختار دولت كمپانى به صورت فرمانرواى واقعى افغانستان درآمد و به قول جان ويليام كى : « . . . صندوقهاى طلا را باز نموده ، محتويات آنها را در تمام افغانستان بدون ملاحظه پراكنده نمود . . . » 115 مكناتن در اين دوران با ريخت و پاش و ولخرجى بيسابقه‌اى در پى خريد دوستى سران طوايف قدرتمند افغانستان براى انگلستان بود . از آن سوى در هرات به محض بازگشت محمد شاه ، كامران ميرزاى دايم الخمر و يار محمد خان وزير قدرتمند وى كه اينك انگليس را ارباب بلامنازع و صاحب‌اختيار همه چيز خود و سرزمين خويش ديدند مشتاق نزديكى به شاه ايران ، ولى محتاج به پول انگليس ، روابط مخفيانه‌اى با دربار تهران و حكومت خراسان در مشهد برقرار ساختند و يارمحمد خان اولياى دولت ايران را مخفيانه در جريان كليهء امور و اقدامات مأمورين انگليس قرار مىداد . فرستادگان يارمحمد خان به شهرهاى تركستان امراى خيوه و خوارزم و بخارا را بر عليه انگلستان تحريك مىنمودند ؛ و ايادى وى در خود هرات به بدبين ساختن مردم و تحريك آنها بر عليه سلطهء انگليس مشغول بودند . تذكرات مكناتن كه توسط سرگرد تاد Major ) ( Todd مأمور انگليسى مقيم در هرات در جريان كليهء اقدامات يار محمد خان قرار مىگرفت ، به لرد اكلند و توصيهء وى در مورد انضمام هرات به قلمرو شاه شجاع با مخالفت حكومت كمپانى در هند مواجه شده و اكلند ضمن تأكيد بر لزوم استقلال صورى هرات دستور داد مكناتن با پرداخت پول بيشتر و بيشتر كامران ميرزا و يارمحمد خان را بيش از پيش به كمكهاى مالى انگلستان و حكومت هند وابسته سازد . 116 مكناتن به يارمحمد خان فشار آورد تا قلعهء غوريان را كه در تصرف قواى ايران بود متصرف شود . يارمحمد خان پس از آنكه دولك روپيه